หน้าหลัก
ค้นหา
บทความ
คำนวณ
ล๊อกอิน
สมัครสมาชิก
Fri 13/Feb/2026
ต้องขออภัยผู้ที่เคยอ่านแล้วนะครับ
เอเลี่ยนสปีชีย์ สายพันธุ์อันตราย
เรียบเรียงโดย จำนง ถีราวุฒิ
ก่อนเข้าเรื่องขออนุญาตออกนอกเรื่องสักนิดก่อนนะครับ ตอนนี้ภาพพจน์ประเทศไทยของเราในสายตาชาวโลกคงเละเป็นโจ๊ก ฉะนั้นขอให้อดีตเป็นบทเรียนนะครับ ทุกกลุ่มทุกฝ่ายหันมารักและสามัคคีกัน ช่วยกันสร้างสังคมที่สงบสุข เหมือนดังเช่นในอดีต อย่าลืมซิครับเอกลักษ์ไทยที่สร้างชื่อไปทั่วโลกมีมากมายเหลือเกิน เช่น สยามเมืองยิ้ม , ไทยนี้รับสงบ หรือแม้กระทั่งแขกต่างบ้านต่างเมืองมาต้องมีการต้อนรับที่อบอุ่น และมีความเป็นกันเอง เป็นต้น สิ่งเหล่านี้แหละครับ ที่เราคนไทยทุกคนต้องภาคภูมิใจในความเป็นคนไทยของเรา
เอาละครับมาเข้าเรื่องของเรากันดีกว่า ผมถ้าได้กล่าวถึงเรื่องความเป็นไทยแล้วมักจะยาว เลือดรักชาติมันแรง ผมกล่าวถึงเอกลักษณ์ไทยที่บอกว่าแขกต่างบ้านต่างเมืองมาก็ต้องให้การต้อนรับที่ดี ทำให้ผมนึกถึงสิ่งมีชีวิตอยู่สายพันธ์หนึ่ง ผมคิดอยู่เหมือนกันว่า เอ๊ะ ! ถ้าสิ่งมีชีวิตพวกนี้เข้ามายังประเทศของเรา แล้วเราจะให้การต้อนรับกับสิ่งมีชีวิตสายพันธ์นี้เช่นไร บทความของผมฉบับนี้มีคำตอบครับ
เป็นเรื่องเกี่ยวกับสัตว์สายพันธุ์ต่างถิ่น (เอเลี่ยนสปีชีย์) ที่ไม่ได้มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทยแต่ได้นำเข้ามาจากถิ่นอื่น บางชนิดสามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมของประเทศไทยทำให้เจริญเติบโตและแพร่พันธ์ได้ดี จนส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำพื้นเมือง ถือเป็นการคุกคามต่อความหลาหลายทางชีวภาพและก่อให้เกิดความสูญเสียทางสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสุขอนามัย
สำหรับประเทศไทย จากข้อมูลทางวิชาการ ปัจจุบันมีชนิดพันธุ์ของเอเลี่ยนสปีชีย์อยู่มากกว่า 3,500 ชนิด ซึ่งถือเป็นข้อมูลที่น่าตกใจอย่างยิ่ง ทั้งนี้ ก็เนื่องมาจากในอดีตมีการนำเข้าค่อนข้างมาก ทั้งนำมาเพื่อเพาะเลี้ยงเป็นอาหาร เป็นปลาสวยงาม หรือเพื่อควบคุมสภาพแวดล้อม ซึ่งวัตถุประสงค์ในการเข้าเข้ามาล้วนแล้วแต่ก่อให้เกิดประโยชน์ทั้งสิ้น แต่ต้องอยู่ในเงื่อนไขที่ “ต้องสามารถควบคุมหรือจำกัดให้อยู่ในพื้นที่เฉพาะได้” เพราะหากหลุดรอดลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติจะเป็นอันตรายต่อทรัพยากรและความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศเราอย่างมาก เพราะพวกเอเลี่ยนสปีชีย์บางชนิดจะไปแย่งที่อยู่อาศัย แย่งอาหาร บางชนิดทำลายแหล่งวางไข่ เช่น ปลาซัคเกอร์ ปลาซิวไต้หวัน ที่ร้ายแรง คือ ไปทำร้าย กัดกินสัตว์น้ำพื้นเมือง เช่นปลาช่อนอเมซอน ปลาอัลลิเกเตอร์การ์ ปลาดุกแอฟริกัน ปลากะพงแม่น้ำไนล์ ซึ่งถือเป็นการทำลายระบบนิเวศอย่างรุนแรง นอกจากนี้ สัตว์น้ำชนิดพันธุ์ต่างถิ่น ยังก่อให้เกิดการเสื่อมทางพันธุกรรม เพราะบางชนิดสามารถผสมข้ามกับพันธุ์พื้นเมืองได้ เป็นการทำลายชนิดพันธ์แท้ไป เช่น ปลาดุกแอฟริกันผสมกับปลาดุกอุย ทำให้ปลาดุกอุยในธรรมชาติลดจำนวนลงอีกทั้ง ยังเป็นพาหนะแพร่เชื้อโรคและปรสิตต่าง ๆ เข้ามาแพร่สู่สัตว์น้ำพื้นเมืองและคนด้วย เช่น ปลาจีนนำปรสิตหนอนสมอและราปุยฝ้าย หอยเชอรรี่ที่นำพยาธิมาสู่คน ซึ่งทั้งหมดที่กล่าวมานี้ล้วนแต่เป็นเหตุให้สัตว์น้ำพันธุ์พื้นเมืองลดจำนวนลงหรือสูญพันธุ์ไปในที่สุด
เห็นมั๊ยครับความเสียหายขอเอเลี่ยนสปีชีย์ต่อสัตว์น้ำในบ้านเรา ฉะนั้นการนำข้ามาจากต่างประเทศก็ต้องดูแลเอาใจใส่กันหน่อยนะครับ ผมมีความเชื่อว่าทุกท่านไม่อยากเห็นสัตว์น้ำพื้นเมืองของไทยต้องสูญพันธุ์ เพียงแต่บางท่านอาจจะยังไม่เข้าใจ เช่น นำสัตว์น้ำจำพวกเอเลี่ยนสปีชีย์ไปปล่อยในแม่น้ำลำคลอง เนื่องในวันเกิดบ้าง วันพระบ้าง หรือวันอื่น ๆ ที่ตัวเองมีความเชื่อว่า ถ้าปล่อยสัตว์น้ำแล้วจะได้บุญได้กุศล ผมคิดว่าถ้าคิดจะปล่อยจริง ๆ ขอให้ปล่อยสัตว์น้ำชนิดอื่นจะดีกว่านะครับ ส่วนบางท่านที่ปล่อยเพราะเริ่มเบื่อ มีความรู้สึกว่าเลี้ยงแล้วเป็นภาระ ก็ขอให้ท่านได้คิดถึงผลกระทบตรงนี้ด้วย
แต่ในทางกลับกันมีมุมมืดก็มักจะมีมุมสว่างจริงมั๊ยครับ เอเลี่ยนสปีชีย์ก็หาใช่ว่าจะมีแต่โทษเพียงอย่างเดียว ประโยชน์ก็มีเช่นกัน ดอกบัวตองบานที่เชียงใหม่กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดฮิตติดอันดับของประเทศ ต้นดอกบัวตองก็จัดเป็นเอเลี่ยนสปีชีส์เหมือนกันครับ พืชชนิดนี้ถ้าได้เจริญเติบโตอยู่ที่ใดไม่ต้องถามถึงพืชชนิดอื่น เพราะว่าแทบจะไม่มีโอกาสได้ขึ้นมาเจริญเติบโตเลย เนื่องจากพืชพวกนี้จะปกคลุมหมด แต่ก็นั่นแหละครับไป ๆ มา ๆ มีพืชพวกนี้อยู่ที่ไหนที่นั่นก็จะกลายเป็นสวรรค์ของคนรักธรรมชาติไปเลย อีกสักหนึ่งตัวอย่างนะครับใกล้ ๆ บ้านของผมมาหน่อยก็ที่ทะเลสาบสงขลานี่เอง มีการปล่อยพันธุ์ปลาหลายชนิด แต่ที่ชาวประมงจับได้มีค่อนข้างน้อยนะครับ ปลาที่ชาวประมงจับได้และสร้างรายได้ให้กับชาวประมงที่นี่กลับกลายเป็นหนึ่งในสมาชิกเอเลี่ยนสปีชีส์คือ เจ้าปลานิลนี่เองครับ ก็อย่างที่ทราบกันดีครับว่าปลานิลเป็นปลาที่ขยายพันธุ์รวดเร็วและกินพวกพืชน้ำเป็นอาหาร ซึ่งจะส่งผลต่อระบบนิเวศได้เช่นกัน แต่ที่ไหนได้เจ้าปลานิลนี่แหละครับที่ทำให้ขาวประมงที่นี่เค้ามีรายได้ดีไปตาม ๆ กัน และนี่ก็เป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้เราได้ทราบว่าบางสิ่งบางอย่างถึงแม้ว่าจะมีโทษอยู่บ้างแต่ในขณะเดียวกันคุณประโยชน์ของมันก็มีเยอะแยะ การนำไปใช้ประโยชน์ก็ต้องคิดให้ดีเช่นกันนะครับ เอาเป็นว่าถ้าสิ่งไหนมีประโยชน์กับสังคมหมู่มากและไม่ทำให้สังคมโดยรวมเสียหายถึงขั้นเป็นอันตราย ผมคิดว่าก็ต้องยอมรับและมีความเข้าใจซึ่งกันและกันนะครับ
แต่อย่างไรก็ดีปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็ไม่ได้นิ่งเฉยนะครับ โดยเฉพาะกรมประมงของเราตระหนักถึงความสำคัญและเร่งแก้ปัญหามาโดยตลอดและได้ออก 3 มาตรการ เพื่อแก้ปัญหา คือ
1) มาตรการควบคุมการนำเข้า : ออกพระราชกฤษฎีกาห้ามมิให้นำสัตว์น้ำบางชนิดเข้ามาในราชาอาณาจักร และจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อพิจารณาอนุญาตนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่น และกำหนดแนวทางในการแก้ไขปัญหาอันเกิดจากสัตว์น้ำต่างถิ่นที่นำเข้ามาแล้ว อีกทั้งยังมีการกำกับดูแลการนำเข้า – ส่งออกสัตว์น้ำอย่างเคร่งครัด
2.) การศึกษาวิจัย : มีนโยบายเร่งศึกษาวิจัยชีววิทยาเพื่อหาแนวทางควบคุมปริมาณชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
3.) มาตรการป้องกัน ลดผลกระทบและแก้ไขปัญหา : ให้ความรู้แก่ประชาชนได้ทราบถึงอันตรายของสัตว์น้ำต่างถิ่นที่มีผลกระทบกับสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรสัตว์น้ำของไทย รวมทั้งรณรงค์ไม่ให้ประชาชนปล่อยสัตว์น้ำที่เป็นเอเลี่ยนสปีชีย์ลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติโดยเฉพาะผู้ที่ปล่อยปลาซัคเกอร์ ตามความเชื่อว่าเป็นปลาราหู จะช่วยสะเดาะเคราะห์ได้นั้น ขอความร่วมมือให้ปล่อยหลายพื้นเมือง เช่น ปลาไหล ปลาช่อน แทน นอกจากนี้ ยังส่งเสริมให้ทุกจังหวัดจัดกิจกรรมเชิญชวนประชาชนที่มีสัตว์น้ำต่างถิ่นที่เลี้ยงไว้ หรือ ที่จับได้และไม่ต้องการเลี้ยงต่อ นำมาแลกพันธุ์ปลาพื้นเมืองของไทยที่กรมประมง เช่น “วันกำจัดปลาซัคเกอร์” เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม มาตรการดังกล่าวเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ซึ่งถือเป็นเรื่องยากที่จะกำจัดสัตว์น้ำต่างถิ่นให้หมดไป ดังนั้น เป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องได้รับความร่วมมือจากประชาชน จึงอยากฝากให้ทุกคนตระหนักถึงปัญหาดังกล่าวและร่วมกันดูแลไม่ให้มีการปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำต่างถิ่นลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติอีกต่อไป...
เอกสารอ้างอิง
AQVA BIZ สารคดีข่าวเพื่อชาวน้ำ ปีที่ 4 ฉบับที่ 32 ประจำเดือน เมษายน หน้า 66-67
htt:// Biology-ecosystem.spaces.live.com
www.epofclinic.com
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
