หน้าหลัก
ค้นหา
บทความ
คำนวณ
ล๊อกอิน
สมัครสมาชิก
Thu 22/Jan/2026
Anubias plants rotting: facts, rumours and guessworks
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมามีการพบว่าโรคชนิดหนึ่งของ Cryptocoryne ได้มีการข้ามมาระบาดในพืชจำพวก Anubias กลุ่มผู้เลี้ยงไม้น้ำทุกคน ได้เจอปัญหาจากการตายของ อนูเบียส หรือ คริป ในไม่ช้าหลังจากที่พวกเขาได้ซื้อต้นไม้มาจากร้านขายต่างๆ สิ่งที่อาจทำให้เกิดการโจมตีที่รุนแรงของโรค ซึ่งแม้ว่าผมจะไม่ได้มีคำตอบที่ชัดเจน แต่ผมก็จะแบ่งปัน ประสบการณ์ และข้อเท็จจริงที่ผมได้เรียนรู้กับทุกท่าน
ขั้นแรกผมอยากพูดถึงว่าผมเคยเผชิญหน้ากับโรคพืชหลายประเภทของ Anubias โดยประสบการณ์ของผมประเภทแรกคือ เมื่อเนื้อเยื่อเหง้า
(Rhizome) และ ก้านใบ (leaf stalk) เปลี่ยนสภาพจากปรกติ เป็นใสๆ โปร่งแสง อย่างรวดเร็วและตายภายใน 2-3 วัน ตามธรรมดาแล้วเป็น สาเหตุโรคเริ่มโดยการเปลี่ยนแปลงอย่างกระทันหันของสภาวะแวดล้อม เช่นการส่งมอบ การปลูก, ความเย็น หรือความร้อน ทั้งหมดนี้สามารถจะอธิบายเหตุการณ์เดียวกันที่เกิดขึ้นกับใบ Cryptocoryne แตกต่างเพียงว่าในคริปนั้นโรคมีผลกระทบต่อเนื้อเยื่อปลายใบแทนที่จะเป็นเหง้า การเน่าของเนื้อเยื่ออาจเริ่มต้นจากการรับพิษแอมโมเนียที่ถูกปล่อยออกมาในระหว่างการหายใจของพืช ซึ่งบางครั้งก็ส่งผลให้พืชที่สมบูรณ์ตายได้เลยทีเดียว แต่ก็ไม่สามารถพูดแน่นอน ลงไปว่าจะมีสาเหตุมาจากเพียงแค่การเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมเท่านั้น ตัวอย่างที่ดีเกี่ยวกับสาเหตุที่คล้ายกันนี้ ผมจำเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อหลายสิบปีก่อน ต้นไม้ ของ A. afzelii ใบไหม้และละลายทั้งหมดอย่าง รวดเร็วเนื่องมาจากความร้อนจากการมีรอยแตกในท่อน้ำ แต่ต้นไม้เหล่านั้นกลับ พื้นตัวได้เร็วอย่าง สมบูรณ์เพราะ Rhizome ยังรอดชีวิตมา (แต่ปัญหาที่เจอคือ Rhyzome มันเน่าและละลายไปด้วยเลย) นี่อาจจะเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์มาก เรามักจะทราบกันดีอยู่แล้วว่า Anubias นั้นเติบโตได้ในหลายๆ สภาวะ ที่มีความแตกต่างกันได้อย่างไม่มีปัญหา
นักเลี้ยงไม้น้ำบางส่วนได้โทษร้านขายบางร้าน ที่มีสภาพร้อนเกินไปตอนที่นำ Anubias มาวางขาย ซึ่งมันน่าจะไม่ถูกต้องนัก ผมได้ซื้อ ขายและปลูก Anubias มาเป็นเวลาหลายปีและไม่เคยต้องเผชิญกับปัญหาดังกล่าวใด ๆ ในขณะที่ Anubias ถูกย้ายลงไปพักในถังน้ำธรรมดาๆ พวกมันไม่เคยละลายไปแม้แต่ใบเดียว ปัญหาของโรคนี้กับ Anubias ครั้งแรกที่ผมพบ เกิดหลังจากที่ได้รับพืชจากโรงเพาะฟักขนาดใหญ่ที่พวกเขาใช้ระบบ hydroponic มันยังคงเป็นปริศนาสำหรับผมว่าทำไมพืชซึ่งได้ผ่านกระบวนการของการโคลนเนื้อเยื่อ (รวมถึงการ defertilization) จึงมักจะได้รับผลกระทบจากโรค หรือมันอาจจะเกิดจากปัจจัยการเจริญเติบโต หรือปุ๋ยที่ใช้งานระหว่างการเจริญเติบโตของพืช อย่างไรก็ตามมันก็ไม่น่าเกี่ยวข้องกัน เพราะ ผมเคยมีประสบการณ์แล้วว่า Anubias ที่ปลูกในโรงเรือนที่ร้อน และมีการใส่ปุ๋ยที่มีความเข้มข้นมากถึง 3-4 กรัมต่อลิตร เมื่อเปลี่ยนนำมาเลี้ยงในตู้ ก็สามารถเจริญเติบโตได้ในตู้ไม้น้ำธรรมดาอย่างปรกติ (อาการละลายในกรณีนี้ผมจึงยังไม่สามารถบอกสาเหตุที่แน่ชัด นอกจากการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมอย่างเฉียบพลัน)
ประเภทที่สองของการเกิดโรคนี้ ที่มักเรียกเรียกว่า rhizome rot ในรัสเซีย มันเป็นโรคที่แสดงอาการช้ากว่าซึ่งสามารถ แสดงอาการช้าๆภายในปีหรือสองปีและมีลักษณะเด่นด้วยการแพร่กระจายไปยังส่วนอื่นๆ และ rhizome อื่นๆ (จุดด่างดำมักจะพบเห็นได้ทั่วไป) นอกจากนี้ยังเป็นโรคติดต่อ แต่อาการของมันยังมันไม่ได้รับการศึกษาอย่างละเอียด เพราะฉะนั้นมันสามารถเป็นได้ทั้งสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา เป็นไปได้ว่าการติดเชื้อของเชื้อราเพียงเข้าร่วมในกระบวนการหลังจากที่มีการเน่าของเนื้อเยื่อเป็นสาเหตุเริ่มต้น แต่จะแตกต่างกับแบบแรกอย่างเห็นได้ชัด วิทยาลัยในอิตาลีชี้ให้เห็นว่ามีลักษณะคล้ายคลึงกันของเน่าเกิดจากเชื้อรา Rhizoctonia solani เมื่อหมวกรากหรือ calyptras ของพืชที่ได้รับผลกระทบโรคและมีการแพร่กระจายต่อไปยัง rhizome หรือส่วนอื่นๆ ดังนั้นมันจึงเป็นสิ่งสำคัญที่เป็นหลักในการให้ความสนใจกับระบบรากของ Anubias ที่เพิ่งซื้อมาใหม่ และควรตรวจสอบเสมอก่อนซื้อ ความไม่สมบูรณ์ของรากควรจะเป็นสัญญาณเตือนสำหรับผู้ซื้อ และมีข้อสังเกตว่าสมาชิกของครอบครัว Arum ซึ่งก็คือ Cryptocoryne, Aglaonema, Piptospatha และ Lagenandra ได้ถูกทดลองเก็บไว้ร่วมกับ Anubias ที่ติดเชื้อจะไม่ได้รับผลกระทบจากโรคแต่อย่างใด นอกจากนี้ในการเปรียบเทียบกับพืชสีเขียวทั้งหมด Anubias, ที่มี ก้านใบ (leaf stalks) และ Rhyzome สีแดง ไม่ค่อยได้รับผลกระทบจากเชื้อรา เนื่องจากการสร้างสีของพวกมันโดยใช้สาร anthocyanins
rhizome rot เป็นโรคที่รุนแรงมากขึ้นกว่าแบบแรก และมันเป็นเรื่องยากที่จะรักษา แต่ก็มีข้อยกเว้นของบางกรณี การประยุกต์ใช้ยาประเภท fludioxonil, copper chloro-oxide (ตัวอย่างเช่น Malachite green), difenoconazole, erythromycin และ bioprotectors ต่างๆไม่สามารถแก้ปัญหาได้อย่างสมบูรณ์ นอกจากนี้การรักษาควรจะให้เฉพาะในกรณีที่มีไม่มีสัตว์น้ำที่เซ้นซิทีฟ อยู่ในน้ำซึ่งจะถูกฆ่าตายจากยาเหล่านี้ เกือบทุกยาต้านเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราดังกล่าวข้างต้นเป็นพิษและไม่เพียงจัดการการติดเชื้อ แต่ยังยับยั้งภูมิคุ้มกันของพืช อาจใช้เวลายาวนานมาก กว่าพืชจะพื้นตัวอย่างสมบูรณ์ ในขณะที่การติดเชื้ออาจจะกลับมาภายหลังได้อีก ดังนั้นมันจึงเป็นสิ่งสำคัญที่เป็นหลักในการตัดเนื้อเยื่อที่แสดงอาการออกทั้งหมดในระหว่างการรักษา เช่นเดียวกับในกรณีแรกที่พืชที่แข็งแรงมีความเสี่ยงน้อยต่อการเกิดโรค
นอกจากนี้ผมยังได้เจอเช่นโรคเชื้อราของพืช Anubias เมื่อปรากฏว่ามีผื่นสีดำบนก้านใบแล้ว ตามมาด้วยความเสียหายของ Rhyzome เช่นเดียวกันกับในกรณีของ rhizome rot และก็สามารถจัดการได้โดยใช้วิธีการกำจัดส่วนที่แสดงอาการออกให้หมด (ก่อนที่เชื้อจะปล่อยสปอร์) ท้ายสุดผมขอแนะนำให้ทุกท่านได้พิจรณาสภาพของต้นไม้ให้ดี ก่อนที่ท่านจะซื้อ (ในกรณีของอนุเบียส เรามักคิอว่ามัน ทน อึด จนมองข้ามข้อนี้ในบางครั้ง) หรือไม่ก็ซื้อจากร้านที่เชื่อถือได้เท่านั้น
ผู้เขียน และถ่ายภาพ Dmitry Loginov
แปล (เป็น รัสเซี่ยน) Marina Bortnikova และ Alexander Grigorov
ที่มา http://anubias-engl.blogspot.com/2011/04/anubias-plants-rotting-facts-rumours.html
หวังว่าจะเป็นประโยชน์นะครับ ผิดพลาดประการใดขออภัยไว้ ณ ที่นี้ครับผม [on_055]
