Aqua.c1ub.net

ระบบชิลเลอร์ที่ผมสร้างไว้ ใช้ท่อทองแดงทั้งหมด ตอนนี้ใช้งานมาก็ 2 ปีแล้ว ตั้งแต่ตั้งตู้รอบล่าสุดเริ่มเดือนมิถุนายน คาร์ดินัลตายไป 5 จาก 150 ตัว อ๊อดโตตายประมาณ 30 จาก 100 ที่ตายเพราะปลาติดท่อดูดน้ำของระบบกรองช่วงแรก แต่ตอนหลังเริ่มมีมอสไปอัดตะแกรงเยอะๆ ปลาก็ว่ายหนีทัน ก็เห็นตายเพิ่มอีกแค่ 1 ตัว หอยก็สบายดี กุ้งยามาโต๊ะไข่เต็มท้องหลายตัว ส่วนกุ้งเชอรี่ออกลูกตัวเล็กๆเยอะแยะชอบซ่อนในกำแพงมอส ผมว่าก่อนที่จะสรุปเรื่องทองแดงเป็นพิษต่อหอยและกุ้ง ต้องทราบก่อนว่าทำไม และผมว่าทุกอย่างมันอยู่ที่เงื่อนไขและความเข้าใจ ถ้าควบคุมเหตุได้ปัญหาย่อมไม่เกิด จากตัวอย่างกระทู้เรื่อง ถ้าถัง CO2 รั่วหมดตอนนอนในห้องแอร์แบบไม่รู้ตัว จะตายมั๊ย ???   ที่ตอบไว้ ถ้ายังไม่เคยมีการทดลองจริงมายืนยัน ผมก็ยังกังวลอยู่ถึงแม้ทฤษฏีจะบอกว่าโอเค แต่ระบบชิลเลอร์ที่สร้างไว้ก็ใช้มานานมากแล้ว คงเป็นตัวอย่างการทดลองจริงๆที่ดีชิ้นหนึ่งไว้เก็บเป็นกรณีศึกษาได้เช่นกัน

(http://i881.photobucket.com/albums/ac18/winnershop/copper_tube.jpg)

Picture from Thai Nair

ทำไมทองแดงเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิต

เป็นความจริงที่ว่าทองแดงคือโลหะหนักชนิดหนึ่งซึ่งวนเวียนอยู่ในชีวิตเรา และร่างกายเราก็ขาดมันไม่ได้ สัตว์แทบทุกชนิดแพ้พิษจากทองแดง แต่ในระดับความเข้มข้นที่แตกต่างกัน สัตว์ขนาดใหญ่ส่วนใหญ่ทนได้มากกว่าสัตว์เล็ก พวกมีกระดูกสันหลังทนทานมากกว่าพวกไม่มีกระดูกสันหลัง และในตระกูลพวกไม่มีกระดูกสันหลัง สัตว์พวกกุ้ง หอย ปลาดาว ดอกไม้ทะเล ปะการัง ไฮดร้า จะไวต่อพิษทองแดงมากตามลำดับ หลายท่านอาจเคยมีปัญหาเรื่องหอยในตู้ วิธีที่นิยมใช้อันหนึ่งคือ การใช้สาร CUSO4 คอปเปอร์ซัลเฟต ใส่ลงไปในตู้ 0.2 ppm รับรองหอยตายหมด ถ้าแรงมากทุกชีวิตในน้ำก็ตายหมด ไม่เหลือแม้แต่แบคทีเรีย และอาจมีหลายท่านคิดว่าทำไมไม่เอาท่อทองแดงหรือปลอกสายไฟแล้วเอาทองแดงใส่ไปแช่ในน้ำ เพื่อควบคุมหอย ผลที่ได้คือไม่ได้ผล เพราะ CU2+ เมื่อละลายสักพัก ผิวทองแดงก็จะเริ่มสร้างฟิล์มทันที CU2+ ในน้ำจึงน้อยเกินไป (ถ้าใส่เยอะๆทั้งก้อนหรือทั้งม้วนอาจฆ่าได้นะ อันนี้เดา mad1)

ที่จริงแล้ววิธีการกำจัด หอยยังมีอีกหลายวิธีเช่นการใช้ศัตรูธรรมชาติเพื่อจัดการ(เป็นวิธีที่ดีที่สุด ปลอดภัยสูงสุด) ส่วนการใช้สารเคมีที่นอกเหนือจาก CUSO4 แล้วก็ยังอาจใช้ เกลือที่เข้มข้นมากๆ สารนิโคลซาไมด์ และสารเมทาลดีไฮด สรุปทั้งสามสารเป็นพิษต่อสิ่งแวดล้อมไม่เหมาะกับใช้ในตู้ปลา เพราะสารตกค้างจะสร้างปัญหาในอนาคต แต่สำหรับด่างทับทิม ทุกท่านที่เคยลองใช้จะทราบดีว่าใช้ไม่ค่อยได้ผล

จากกระทู้ “flow rate ของเครื่องกรอง มีผลต่อการทำความเย็นของchiller บ้างไหมครับ” ผมได้กล่าวไว้ว่า ชิลเลอร์คอยล์ทองแดงทั่วไป ขณะที่ใช้งานไปสักพักท่อทองแดงจะสร้างฟิล์มป้องกันการกัดกร่อนทางธรรมชาติ ฟิล์มนี้คือ cuprous oxide (CU2O) ลักษณะสีแดงออกดำ เมื่อฟิล์มป้องกันสมบูรณ์ท่อจะไม่ถูกกัดกร่อน CU2+ ในน้ำจะน้อยลงมาก แต่ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ฟิล์มนี้จะเริ่มเสียหายเมื่อสภาพน้ำที่เป็นกรด PH ต่ำกว่า 6.5 และอัตราการไหล flow rate ที่เร็วกว่า 1.2 เมตร/วินาที ดังนั้นถ้าควบคุมปัจจัยนี้ได้ท่อทองแดงก็ทำงานได้ดี อายุงานอาจถึง 50 ปี และถ้า PH น้ำออกไปทางด่าง ปัญหา CU2+ ก็จะน้อยลงไปอีก เพราะน้ำทะเลจะมี PH ค่อนข้างสูง ออกไปทางด่าง ดังนั้นการใช้ท่อทองแดงที่มีส่วนผสมของนิเกิล 10% ก็ทำให้ท่อทนทานต่อการกัดกร่อนจากน้ำทะเลได้ดี ส่งผลให้มี CU2+ ในน้ำทะเลน้อยมากๆ แต่เพื่อตัดความเสี่ยงในตู้ระบบปิดอย่างตู้ทะเล ซึ่งโอกาสถ่ายน้ำน้อยมาก อาจเกิดการสะสมตัว CU2+ ในน้ำจนเป็นอันตราย ซึ่งส่วนหนึ่งถูกดูดซับเก็บไว้ในหินหรือปะการัง ที่ส่งผลโดยตรงต่อสัตว์ขนาดเล็กอย่าง ดอกไม้ทะเล ปะการัง การหันมาใช้ชิลเลอร์ที่เป็นคอยล์ไททาเนียม หรือคอยล์แบบเคลือบเทปลอนบนผิวท่อทองแดง ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง แต่ต้องย่อมเสียประสิทธิภาพการแลกเปลี่ยนความร้อนไปบ้าง

(http://i881.photobucket.com/albums/ac18/winnershop/HC-500A-B.jpg)

Picture from hailea

อย่างที่ผมได้กล่าวไว้ในตอนต้นครับว่าทุกอย่างมันอยู่ที่เงื่อนไข ชิลเลอร์ที่เป็นคอยล์ทองแดงจะสร้างปัญหาหรือไม่ ที่จริงแล้วก็อยู่ที่เรา เพียงเราควบคุม PH น้ำ ควบคุมอัตราการไหลผ่าน มีการใช้วัสดุกรองช่วย และให้ความสำคัญการเปลี่ยนน้ำ เพียงเท่านี้ท่านก็อยู่ห่างจากปัญหาไอออนทองแดงแล้ว และตัวท่อทองแดงเอง ก็ยังมีอีกหลายชนิดว่าเป็นแบบ Type ไหนอีก มีส่วนผสมในท่ออะไร หรือมีการทำ surface coating หรือเปล่า ซึ่งในความคิดผม ผมคิดว่าผู้ผลิตชิลเลอร์ที่มีชื่อคงได้ออกแบบและเลือกใช้วัสดุได้ถูกต้อง ส่วนผู้ใช้ก็ควรปฏิบัติตามคู่มืออย่างเคร่งครัด ผมว่าเท่านี้มันก็น่าจะใช้ได้อย่างสบายใจ

จากรูปเป็นระบบชิลเลอร์ที่ได้สร้างไว้

(http://i881.photobucket.com/albums/ac18/winnershop/chillerunit2M.jpg)

ให้สังเกต น้ำหลังจากการกรอง ก่อนไหลเข้าตู้จะถูกแบ่งเส้นทางการไหล ทางหนึ่งเข้าตู้เลยด้วยหัวพ่นน้ำแบบแฉกสีดำเพื่อลดอัตราการไหลของน้ำก่อนเข้า Heat Exchanger และน้ำที่ไม่แรงเมื่อผ่าน HE จะเข้าตู้อีกทีด้วยท่อพลาสติกใสด้านล่าง
                                              
(http://i881.photobucket.com/albums/ac18/winnershop/P1070545www.jpg)

ระบบน้ำในตู้และการเปลี่ยนถ่ายอัตโนมัติ

(http://i881.photobucket.com/albums/ac18/winnershop/tankassembly2000XMMcw.jpg)

แนะนำ

สำหรับท่านที่จะสร้างชิลเลอร์เองจากท่อทองแดง ช่วง 2-3 เดือนแรก Run ระบบไม่ควรใส่หอยหรือกุ้ง ถ่ายน้ำบ่อยช่วงแรกงดปุ๋ย และวาง Activated carbon หรือถุง resin ในช่องทางน้ำออกจากชิลเลอร์ หลังจากมีฟิล์มเกิดขึ้น ค่อยใส่กุ้งและหอยตามลำดับ แต่ถ้าไม่อยากรอนานอาจกระตุ้นมันก่อนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยวิธี Passivation (ผมยังไม่เคยทำกับท่อทองแดง แต่เคยทำกับสเตนเลสซึ่งได้ผลเป็นที่น่าพอใจ)

สำหรับท่านที่เจตนาเลือกใช้ CUSO4 เพื่อฆ่าหอย หรือได้ทำไปแล้ว หลังจากการใช้สาร ควรถ่ายน้ำออกและ Run ระบบกรองผ่าน Activated carbon หรือ Cation resin (ซื้อได้ที่ร้านขายเครื่องกรองน้ำแถวบ้าน)

สรุป ชิลเลอร์คอยล์ทองแดงไม่เป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำ หากควบคุมปัจจัยที่เกิดเหตุได้ โดยรักษาระดับ flow rate อย่าให้เกิน 1.2 m/s น้ำมีสภาพเป็นกรด PH ไม่ควรต่ำกว่า 6.5 และไม่เกิน 8.3 จะให้ดีเมื่อน้ำออกจากชิลเลอร์ชนิดนี้ ควรมีการสลับให้ไหลผ่านถ่านกัมมันต์ หรือตัวปั่น Cation เรซินก็ได้เพื่อขจัด CU2+ และให้ความสำคัญกับกิจวัตรในการเปลี่ยนน้ำ

Note:

Activated carbon ปรกติบริษัทผู้ผลิตเครื่องกรองน้ำส่วนใหญ่จะเลือกใช้ถ่านหิน Bituminous มาบดเผาทำ A/C และกระตุ้นด้วยโซดาไฟ ซึ่งน้ำที่ผ่าน A/C ช่วงแรกจะมี PH ออกไปทางด่างอ่อนๆ แต่ใช้ไปสักพักก็หายเป็นปรกติ

Passivation เป็นกระบวนการสร้างฟิล์มอ๊อกไซค์ป้องกันการกัดกร่อนบนผิวโลหะ ผมเคยทำกับสแตนเลสเท่านั้นด้วยกรดไนตริก HNO3 เพื่อสร้างชั้นโครเมียมอ๊อกไซค์ ส่วนในท่อทองแดงยังไม่เคยทำ แต่คิดว่าน่าจะใช้พวกสารละลายฟอสเฟต

Merry X’mas & Happy New Year

อ้างอิง

ถ้าถัง CO2 รั่วหมดตอนนอนในห้องแอร์แบบไม่รู้ตัว จะตายมั๊ย ???
http://aqua.c1ub.net/forum/index.php?topic=78982.0

flow rate ของเครื่องกรอง มีผลต่อการทำความเย็นของchiller บ้างไหมครับ
http://aqua.c1ub.net/forum/index.php?topic=78847.0

ระบบชิลเลอร์ประสิทธิภาพสูง Practical Chiller Homemade
http://aqua.c1ub.net/forum/index.php?topic=77161.0

ระบบเปลี่ยนน้ำอัตโนมัติ Full Automation Water Changing Sys Homemade
http://aqua.c1ub.net/forum/index.php?topic=77256.0